Televisie

Televisie

“Kijken jullie nog naar gewone televisie?”

Die vraag kreeg ik laatst tijdens een gesprekje over het 75-jarig bestaan van de TV. We zaten met wat kennissen uit verschillende generaties aan tafel. Mijn antwoord was simpel: ja. Daarmee was meteen duidelijk wie de echte boomer van het gezelschap was.

Ik vertelde er maar meteen achteraan dat ik ook nog dagelijks op Teletekst kijk. En dat we nog een vaste telefoon hebben. En dat er een papieren agenda op tafel ligt, naast een tv-gids. En ja, ook nog een krant van papier. Je zag de wenkbrauwen omhoog gaan. Zo, de toon was gezet: ben jij eigenlijk nog wel van deze tijd? Best grappig.

Mijn eerste herinneringen aan televisie zijn trouwens heel bescheiden. Bij mij thuis kwam pas een toestel toen ik een jaar of twaalf was. Bij mijn opa, die er eerder eentje had, keek ik naar Swiebertje en Okki Trooy. Verder stond thuis vooral de radio aan: nieuws, weerberichten, waterstanden, land- en tuinbouwberichten. En natuurlijk op zondagmiddag de voetbaluitslagen met Frits van Turenhout.

Toen er uiteindelijk een TV in huis kwam was dat voor mijn ouders echt bijzonder. Niet langer alleen “De toestand in de wereld” van G.B.J. Hiltermann op zondagmiddag. Opeens kwam de wereld letterlijk de huiskamer binnen. Mijn vader zette vroeg de wekker om naar bokswedstrijden van Cassius Clay te kijken. Ik keek mee, het was zijn grote held.

Maar goed, wij kijken dus nog steeds “gewoon” televisie. Met een gids op tafel. We bladeren wat en kiezen zelf een programma uit. Geen streamingdienst die na één natuurdocumentaire besluit dat jij de rest van je leven alleen nog maar pinguïns wilt zien. Geen eindeloze stroom “aanbevolen voor jou”, vooral bedoeld om je zo lang mogelijk te laten kijken. Gewoon zélf kiezen.

Want die algoritmes zijn inmiddels overal. Op je telefoon, laptop, televisie. Ze kennen je voorkeuren, voorspellen je gedrag en sturen ongemerkt je keuzes. Ze doen alsof ze je helpen, maar nemen het kiezen langzaam van je over. En precies daar wringt het. Hoe meer er vóór jou gekozen wordt, hoe minder je zelf nog kiest.

Begrijp me goed: ik heb ook gewoon een smartphone. Ik heb dit stukkie ook op iPad geschreven. Ik google ook van alles. Maar dat eindeloze scrollen levert mij net zo vaak keuzestress op. Je zoekt één keer een kleur verf voor de muur en vervolgens word je wekenlang achtervolgd door verf, interieurs en zogenaamde inspiratie. Daar zit ik helemaal niet op te wachten.

Gewone televisie biedt dan, hoe ouderwets misschien ook, iets verrassends: rust en ritme. Het achtuurjournaal begint gewoon om acht uur. Niet omdat een algoritme denkt dat jij er klaar voor bent, maar omdat het gewoon tijd is. Dat geeft structuur.

Dus nee, ik vind televisie kijken niet ouderwets. Voor mij voelt het eerder als een vorm van vrijheid. De vrijheid om zelf te kiezen, of juist even niet. Om te kijken naar wat er ís, in plaats van naar wat een systeem denkt dat je zou moeten willen zien. Om verrast te worden, in plaats van voortdurend bevestigd.

Dus ja, wij kijken nog televisie. Met een gids. Misschien is dat ouderwets. Maar soms betekent ouderwets gewoon dat jij nog degene bent die beslist. En eerlijk gezegd kijkt dat een stuk lekkerder …